26 Mayıs 2014 Pazartesi

Bakır (II) sülfat ($\mathrm{Cu(II)SO_{4}.5H_{2}O}$) ve renk değişimi

Bakır (II) sülfat ($\mathrm{Cu(II)SO_{4}}$) renksiz ve yanıcı olmayan bir tuzdur. Doğada bu haliyle bulunmaz ama. Bunun yerine $\mathrm{Cu(II)SO_{4}.5H_{2}O}$ şeklinde beş su molekülüyle beraber ender olarak sıcak yerlerde bulunur çünkü bu tuz suda çok iyi çözünür. Daha önceki bir deneyde de gördüğümüz gibi doğada bulunan şekliyle mavi renkte olan bu bileşiği bu deneyde su moleküllerinden arındırarak renksiz hale gelmesini ve sonra tekrar su ile birleştirerek mavi renge yeniden kavuşmasını gözleyeceğiz.

Bakır (II) sülfat kristaldeki iki su molekülünü 95 °C'ta, diğer iki su molekülünü 116 °C'ta ve son su molekülünü de 200 °C'ta kaybeder ve bu sırada da renksiz $\mathrm{Cu(II)SO_{4}}$ haline geçer. Bu tersinir bir reaksiyondur yani renksiz bakırsülfatı suya koyarsak yeniden mavi rengine kavuşur çünkü tekrar $\mathrm{Cu(II)SO_{4}.5H_{2}O}$ formuna geçer.

Deney için gerekenler:

  • Bakır (II) sülfat ($\mathrm{Cu(II)SO_{4}.5H_{2}O}$)
  • Gaz ocağı
  • Su
Deneyin yapılışı: 


Bakır (II) sülfat tuzu toz haline getirilerek metal bir ısıtma kabına konur. Toz halindeyken dönüşüm daha hızlı oluyor. Sonra kap gaz ocağında ısıtılır. Kısa sürede renksiz bölgeler oluşmaya başlar ve birkaç dakika içinde bütün toz su moleküllerinden arınır. Arada bazı büyük parçalar tekrar ufalanmak istenirse dikkat etmek lazım çünkü buharlaşan su çok sıcaktır ve yanma tehlikesi vardır.

Toz tamamen renksiz hale geldiğinde soğumaya bırakılır ve daha sonra da suya tekrar dökülerek suyun mavi renge bürünmesi gözlenebilir.

Bakır (II) sülfat ile çalışırken daha önceki deneydeki uyarılara uymak gerekir.

Aşağıda deneyin videosunu görebilirsiniz.